Legitimiteit Statenverkiezing onder druk.

De opkomst bij de Statenverkiezingen was gisteren traditiegetrouw laag. Kiezers die wél kwamen opdagen, lieten zich veelal leiden door landelijke thema's. Deze gegevens zetten de legitimiteit van de provinciale verkiezingen verder onder druk.

De opkomst was gisteren met 46,3 procent de op één na laagste ooit. Alleen in 1999 zonk het percentage nog dieper. Toen bracht slechts 45,5 procent van de kiezers zijn stem uit voor de Provinciale Staten en daarmee indirect de Eerste Kamer. Vier jaar geleden was er voor het eerst sinds 1978 sprake van een kleine opleving, maar gisteren werd de dalende lijn dus weer hervat.

Hoewel de senaat niet rechtstreeks wordt gekozen, bleek de strijd om dat onderdeel van het parlement voor bijna de helft (48 procent) van de kiezers doorslaggevend om op te komen dagen. Slechts 17 procent zei in een peiling van Maurice de Hond in de eerste plaats voor de provincie te stemmen. Ruim drie op de tien kiezers zei aan beide vertegenwoordigingen te denken.

Hetzelfde patroon is zichtbaar in de motivatie om voor een bepaalde partij te kiezen. Vier van de tien kiezers letten daarbij op landelijke politieke thema's. Zo wilde bijna een kwart een afkeurend signaal aan het nieuwe kabinet geven. Sommigen wogen ook de recente discussie rondom de dubbele nationaliteit mee. Provinciale issues daarentegen, gaven voor niet meer dan 16 procent van de stembusgangers de doorslag.

De cijfers onderstrepen de ontwikkelingen die regelmatig aanleiding geven voor discussie in de periode rond de Statenverkiezingen, zo ook deze keer. Criticasters wijzen steevast op de lage opkomst en de kennelijk geringe interesse in provinciale politiek. Ook het ondemocratische karakter moet het geregeld ontgelden. 

PvdA-voorman Bos noemde het 'diep triest' dat er zo weinig mensen opkwamen. 'Zeker als ze zich ook nog eens laten leiden door heel andere dingen dan waar het werkelijk om gaat bij deze verkiezingen.'

Minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken, partijgenoot van Bos, maakt zich eveneens zorgen. 'De kritieke grens is in zicht', zei ze over de opkomst. Daarmee leek de verantwoordelijke bewindsvrouw de legitimiteit van de Statenverkiezingen openlijk ter discussie te stellen. Enkele dagen geleden zei Ter Horst echter nog dat afschaffing van de verkiezingen voorlopig niet aan de orde is, ook al zou de opkomst minder dan 50 procent bedragen.

Vooralsnog lijkt het waarschijnlijk dat de provincies eerder op de schop zullen gaan dan de Eerste Kamer. Waar in het regeerakkoord met geen woord wordt gesproken over de positie van de senaat, wordt wél meer samenwerking in de vorm van een 'urgentieprogramma' voor de Randstad voorgesteld. Ook liggen er diverse recente voorstellen voor de vorming van een Randstadprovincie.

Sdu - Overheidsinformatie  (8 maart 2007)